برزخ

از کجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود ؟ ... یکشنبه بیست و چهارم آبان 1388 7 بعد از ظهر

لحظه تولد لحظه عجیبی است. لحظه ای است که در این دنیای خاکی متولد می شویم. معلوم نیست قبل از آن کجا بودیم وهیچ چیز هم به یاد نمی آوریم. زندگی آغاز می شود. در محیط خاصی پرتاب شده ایم که در انتخاب آن نقشی نداشته ایم. محیط طبیعی، خانواده، جامعه و... ما انتخابی نیست. بعدها می فهمیم که این پرتاب شدن چقدر مهم و تاثیرگذاربوده است. بخش زیادی از داشته ها و امکانات ما را همین پرتاب شدن از ناکجاآباد به اینجا مشخص کرده است. اگر بتوانیم خواهیم پرسید که چرا به اینجا آمده ایم ؟ اما جواب رضایت بخشی نخواهیم یافت. از طرف دیگر مفهوم تولد یادآور مفهوم مرگ است. می توان پرسید که پس از مرگ به کجا خواهیم رفت؟ گویا جواب این سئوال نیز چیزی جز حیرت نیست. اگرچه در عصر جدید صحبت از مرگ به تابو تبدیل شده است و هیچ کس نباید در مورد آن صحبت کند، اما همه ما روزی خواهیم مرد و شاید این بزرگترین نعمت باشد. اگر نمی مردیم سرنوشتمان به سرنوشت فوسکا، قهرمان رمان" همه می میرند " سیمون دوبوار شبیه می شد که عمر جاودان داشت و به همین دلیل زندگی اش پوچ و بی معنی شده بود. فکر کردن به مرگ به قول هایدگر امکانات زندگی را به پیش چشم ما می آورد و ما را وا می دارد تا در مورد این امکانات تصمیم بگیریم. هر کدام از ما در موقعیت اجتماعی منحصر به فردی قرار داریم که راه های ویژه ای را جلوی پای ما قرار داده است. راه هایی که ما را به آینده می برند. همچنین هر کدام از ما گذشته ای داریم که در تعیین زمان حال ما نقش داشته است. وقتی به گذشته فکر می کنم و در عمق خاطرات گوناگون از کودکی تا حال فرو می روم فکر می کنم که روزگاری دراز زندگی کرده ام."می اندیشم که شاید خواب دیده ام، که شاید خواب بوده ام، اما همه چیز یکسان است و با این حال نیست."

آورد به اضطرابم اول بوجود جز حیرتم از حیات چیزی نفزود

رفتیم به اکراه و ندانیم چه بود زین آمدن و بودن و رفتن مقصود

خیام

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

برای محمد رضا جلایی پور دوشنبه پنجم مرداد 1388 2 قبل از ظهر

بیش از یک ماه از بازداشت تعداد کثیری از هموطنان می گذرد. در این ایام نامی که بیش از همه در ذهنم تداعی می شود، محمد رضا جلایی پور است. به راستی محمد رضا از جمله افرادی است که نقش یک انگیزه بخش و الگو را در زندگی من بازی کرده اند. یادم هست محمد رضا می خواست برای سال پیش دانشگاهی به دبیرستان فرهنگ بیاید و البته مسوولین دبیرستان به صلاح خویش ندیدند تا او را ثبت نام کنند، جلایی پور به دبیرستان دیگری رفت و در کنکور سال 80 در رشته علوم انسانی نفر اول شد. یادم هست مسوولین دبیرستان چقدر با آمار و ارقام قبولی ها و تک رقمی ها و.. خود پز می دادند، اول شدن جلایی پور در کنکور و عدم توان ثبت این موفقیت به نام دبیرستان فرهنگ برای آنها ضایعه ای بود. جلایی پور رشته جامعه شناسی را انتخاب کرد و راهی دانشگاه تهران شد. حالا من می توانستم با افتخار به همه بگویم، رشته ای که انتخاب کرده ام رشته ایست که نفر اول کنکورامسال انتخاب کرده است و از این راه در برابر فشارهای جامعه برای انتخاب رشته ای دیگر بایستم. خبر موفقیت ها و توانایی های محمد رضا از دانشگاه تهران می رسید، در نهایت او شاگرد ممتاز شد و برای فوق لیسانس به انگلستان رفت و اکنون نیز دانشجوی دکتری دانشگاه اکسفورد در رشته جامعه شناسی است. در هر حال می خواستم بگویم محمد رضا جلایی پور برای من و هم نسلان و هم رشته ای های من الگویی است که در فضای رخوت و بی انگیزگی، همیشه روحیه ساز بوده است. امروز هم اگرچه او درمیان دیوارها زندانی است، پیام امید او همه جا را پر کرده است.

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

این چند روز هم می گذرد ! یکشنبه هفدهم خرداد 1388 6 بعد از ظهر

چند روز بیشتر تا برگزاری انتخابات نمانده است و من آرزو می کنم تا این چند روز هر چه زودتر بگذرد. این روز ها شاهد تقلیل تمام افکار، برنامه ها و زندگی روزمره به حوزه سیاست هستیم. هر جا می رویم صحبت از انتخابات است. مردم معمولی که چهارسال هیچ سخنی درباره مسایل سیاسی نگفته بودند و نشنیده بودند به یکباره فشار این حوزه را بر زندگی خویش احساس می کنند و خود را در تب و تاب سیاست سهیم می دانند. این نشانه ای از عدم وجود تعادل در زندگی ماست. بسیاری از شرکت در موج انتخابات لذت می برند. با نوارها و پرچم های رنگی، با داد و فریاد، با عربده کشی، با دعوا و درگیری و ... .دیشب با دوستی صحبت می کردم که معتقد بود این مردم هیجان زده و موج گرفته هدف دارند و می دانند که چرا از کاندیدای خود حمایت می کنند و البته حرف های دیگری هم می زد که متاسفانه از زبان بسیاری به اصطلاح روشنفکران هم گفته می شود. مثل اینکه طرفداران احمدی نژاد با اتوبوس و مینی بوس از شهرستان ها به تهران می آیند یا جوانانی که نوارهای سه رنگ به دست دارند پول گرفته اند و... .نظر من این است که چه این وری ها و چه آن وری تفاوت چندانی با هم ندارند. البته درباره عموم طرفداران صحبت می کنم و نه تک تک آنها. هردو در جو انتخابات گرفتار آمده اند و هر دو می خواهند فقط دربرابر دیگری قرار گیرند و خودنمایی کنند. من نمی توانم بپذیرم که جوانانی که در میدان های شهر فریاد می زنند و شعارهای فیلم ده نمکی را تکرار می کنند و پرچم های سبز یا سه رنگ خود را به اهتزاز در می آورند بتوانند پنج دقیقه درباره نامزد خود صحبت کنند و بگویند که چرا به او رای می دهند. و البته اگر بخواهم منصفانه تر صحبت کنم شاید طرفداران احمدی نژاد از این نظر وضعیت بهتری داشته باشند. گرچه می دانم که آنها هم در بند ایدئولوژی اند و گرچه جواب خواهند داد اما سخنانشان عقلانی نیست. در چند هفته اخیر آنچه مظلوم واقع شد عقلانیت بود. نمی خواهم بگویم طرفداران کروبی و رضایی عقلانی هستند اما عموم آنها فرصت بیشتری داشتند تا بتوانند بیشتر فکر کنند. آنها باید می اندیشیدند که این موج های رنگی چیستند و چرا ما در درون آنها نیستیم. آنها در منظر افرادی قرار گرفته بودند که از بیرون به فضای دوقطبی طرفداران سبزها و سه رنگ ها نگاه می کردند و البته از فشار رنگ ها در امان نبودند. رای دادن به موسوی و احمدی نژاد در بخش های مختلف شهر هنجار شده است و فشار هنجاری می خواهد همه را تحت تاثیر قرار دهد. قبول دارم که بسیاری به موسوی یا احمدی نژاد از سر فکر رای می دهند اما نمی توانم نقش موج احساسی و فشار هنجاری را نادیده بگیرم. دوست دارم وقتی پرچم های سبز را در دست هواداران موسوی می بینم خوشحال شوم و امیدوار. دوست دارم فکر کنم تمام اتوموبیل های سبز، حامل سرنشینانی آگاه و آزاد هستند، اما نمی توانم خود را فریب دهم. به راه انداختن موج و ایجاد فشار هنجاری هنر نیست. ای کاش می گذاشتیم تا همه در فضایی عقلانی برنامه ها را بررسی کنند و خارج از موج احساسی، انتخاب کنند. می دانم که این مسئله در مشکلات عمیق اجتماعی جامعه ما ریشه دارد که از جمله آنها فقدان احزاب واقعی و نهادهای مدنی است، اما نمی توانم فراموش کنم که چگونه خاتمی و طرفدارانش جامعه را مواج کردند. به نظرم انتخابات این دوره نشان داد که اصلاح طلبان بیش از اندازه مصلحت اندیشند. هشت سال از ایجاد جامعه مدنی عاجز بودند و چهارسال بیکار نشستند و سکوت کردند و به یکباره در آستانه انتخابات دوباره به سراغ خاتمی آمدند و بعد از موسوی حمایت کردند. من برخلاف بعضی کسانی که در درون موج سبز جمع شده اند، فکر می کنم طیف متنوع حامیان موسوی نشانه خوبی برای جامعه ما نیست. این طیف که از امثال ناطق نوری تا امثال حجاریان را در بر می گیرد نشانه بیماری جامعه ما و فقدان جامعه حزبی است. ناطق نوری همان کسی است که چند سال پیش جوانان موج گرفته آن زمان چشمانش را در می آوردند و می گفتند پیاده رو ها را دیوار می کشد و امروز به عنوان حامی موسوی مطرح می شود و با توجه به حملات احمدی نژاد و مسایل دیگر در حال محبوب شدن است! این وضعیت شاخصی است که نشان می دهد جامعه ایران به شدت بیمار است و نیاز به درمان دارد. تا کی قرار است به خاطر مصلحت ها و به قصد نه گفتن به دیگری رای دهیم ؟ تا کی قرار است فقط شعار جامعه مدنی را بدهیم اما وقتی به انتخابات رسیدیم احساسات مردم را تحریک کنیم ؟ فکر می کنید روزی برسد که مردم به برنامه ها رای دهند نه به فرد ؟

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

درباره خیانت سه شنبه بیست و هفتم اسفند 1387 2 قبل از ظهر

1- مفهوم خیانت مفهوم غریبی است. چه بسیار دوستی هایی که بر سر این مفهوم به دشمنی تبدیل شده اند و چه بسیار عشق هایی که به واسطه این مفهوم به نفرت بدل گشته اند. خیانت از جمله مفاهیمی است که در عشق های معمولی و داستان های عامه پسند و در زندگی روزمره بسیار به کار می روند.

2- تصویر سازی از عشق ناب کار آسانی نیست. به ویژه در زمانه ای که ردپای امر اجتماعی تصور هر امر نابی را غیر ممکن ساخته است. اما اگر بخواهیم از امر ناب در مفهومی بوردیویی سخن بگوییم باید آنرا به واسطه مفاهیم استقلال، استغنا و بی منفعتی به تصویر کشیم. در این معنی عشق ناب نیز می تواند عشقی استغنا طلب و بی نفع معرفی گردد. بوردیو البته می داند که سخن گفتن از بی نفعی راه به جایی نخواهد برد و از نفع نهفته در بی نفعی سخن می گوید. اما سخن گفتن از غیر ممکن بودن بی نفعی به معنی برابر دانستن تمام نفع ها نیست. به عبارت دیگر همه انسانها از کنش های روزمره خود نفع خواهند برد، اما این نفع ها از لحاظ کمی و کیفی برابر نیستند. در نتیجه شاید بتوان عشق ناب را عشقی دانست که در پی نفع کمتری (کمی و کیقی) باشد و یا منفعت کمتری (کمی و کیفی) را به دنبال آورد.

3- کسانی که از افتادن در دام مرگ نهراسیده اند و جرات خواندن بوف کور صادق هدایت را داشته اند می دانند که این رمان بر اساس برخی تفاسیر از دو بخش تشکیل یافته است. بازخوانی بوف کور بر اساس طرح بوردیو و سعی در یافتن نشانه ای از امر ناب در این داستان جلوه هایی از عشق ناب را به نمایش می گذارد. بر این اساس بخش نخست بوف کور را می توان روایت عشق ناب نامید. قهرمان همه جا را به دنبال عشق جستجو می کند در حالی که هیچ گاه به صرافت تصاحب زن اثیری نمی افتد. او تنها خواستار دیدن چشم های زن اثیری است و با تن او کاری ندارد. گویی او قهرمانی است که می خواهد در آیینه چشمان عشق ناب شستشو داده شود و از همنشینی با منش ناب بهره مند گردد. او عاشق استغنا طلبی است که نفع های روزمره و جسمانی خود را به فراموشی سپرده است. بخش دوم داستان را می توان جریان استحاله قهرمان داستان دانست. قهرمان از دنیای اثیری بیرون آمده است و در زمان و مکان روزمره زندگی می کند. او زنی دارد که او را لکاته صدا می زند. لکاته هیچ گاه با او هم بستر نبوده است در حالی که فاسق های جفت و تاق فراوانی دارد. قهرمان با این همه او را دوست دارد و به دنبال جلب نظر او تکاپو می کند. اما هر چه داستان به پیش می رود قهرمان از جهان اثیری بیش تر جدا می گردد و در جهان رجاله ها بیش تر فرو می رود. پایان داستان نقطه ایست که قهرمان به پیرمرد خنزرپنزری که می تواند نمادی از رجاله ها باشد استحاله یافته است. در این جاست که قهرمان احساس می کند لکاته به او خیانت کرده است، حس کینه در او بیدار می شود و به فکر انتقام می افتد و آنگاه لکاته را به قتل می رساند در حالی که خودش یک رجاله است. اکنون او فاصله زیادی با بی نفعی دارد.

4- خیانت از جمله مفاهیمی است که می تواند در تحلیل نوع عشق مفید باشد. اعتقاد به مفهوم خیانت، کینه، تصاحب و انتقام از جمله مولفه های عشق رجاله وار یا لکاته وارهستند. مفهوم خیانت در عشق ناب جایی ندارد.

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

چرا همه ایرانیان شاعر هستند ؟ سه شنبه ششم اسفند 1387 9 بعد از ظهر

دوست عزیز محمد جواد علیزاده در یکی از مطالب نغز خویش پرسیده است چرا همه مردم ایران شاعر هستند؟ در واقع این دوست گرامی به نکته ارزشمندی اشاره کرده است که می تواند مورد بحث و گفتگو قرار گیرد. نکته نهفته در این سئوال، مطلب مهمی است از آن رو که بسیاری از ما ایرانیان یا شعر می گوییم یا ترانه هایی را زیر لب تکرار می کنیم یا در حین رانندگی و کارهای دیگر مهملاتی را با موسیقی هایی من درآوردی وردخوانی می کنیم و... به نظر من اینها شواهدی است از وجود جامعه ای که می توان آن را جامعه ای احساسی نامید. جامعه احساسی مفهومی است که در برابر جامعه عقلایی قرار می گیرد. بسیاری از ما در زندگی روزمره خویش با امورات عجیب و غریب ماورایی در ارتباطیم. اموراتی که بسیاری از آنها هیچ ربطی به دین مشخص نهادینه شده ندارد. تقدیر و سرنوشت زندگی روزمره ما را احاطه کرده است. ما ایرانیان بسیاری از اعمال خویش را بر اساس احساسات درونی مان انجام می دهیم، احساساتی که دقایقی بعد نشانی از آنها باقی نمانده است. بسیاری از ما با یک نگاه عاشق می شویم و بعد از مدتی به نفرت می رسیم. موسیقی سنتی ما انسان را به وادی عاطفه و احساس می کشاند و اشعاری که همیشه همراه موسیقی ها هستند(و اجازه فهم موسیقی را نمی دهند) ما را غرق در احساس می کنند. بسیاری از ما به کتابی تفال می زنیم و احساس می کنیم که مسیر زندگی مان مشخص شده است. صبح تا شب سعدی و حافظ و مولانا می خوانیم و غرق کیف و لذت می شویم. زندگی احساسی از هر سو ما را احاطه کرده است. حتی رفتارهای سیاسی و انتخاباتی مان هم تابع احساسات هستند. یک روز شعار درود بر بنی صدر سر می دهیم و فردا مرگ بر بنی صدر می گوییم. یک روز فکر می کنیم خاتمی 8 سال ما را سر کار گذاشت و هیچ کاری نکرد و یک روز دیگر با شنیدن خبر نامزدی او غرق در شادی و احساس می شویم و نمی توانیم جلوی اشک های خود را بگیریم. یک روز فکر می کنیم دنیا دیگر به پایان رسیده است و هیچ راه امیدی نیست و یک روز دیگر احساس می کنیم که امروز بهترین روز زندگی است و ایکاش زندگی همیشه برقرار باشد زیرا بلبلان می خوانند و همه جا را سبزه و گل سنگفرش کرده اند و یا دانه های برف رقص کنان پایین می آیند و همه جا سفید شده است.

اینها همه نشانه هایی از جامعه ای احساسی است جامعه که با عقلانیت بیگانه است.به قول استادی برخورد ما ایرانیان با رانندگی مصداق کاملی از این وضعیت است. در حالی که در جوامع عقلایی به اتوموبیل به چشم وسیله ای خطرناک نگریسته می شود و راننده سعی می کند تا با احتیاط کامل رانندگی کند، رانندگان ایرانی تمام عقده های خود را در رانندگی خالی می کنند، حالی می کنند و بعد هم ممکن است برای تمام عمر بدحال شوند. بسیاری از ما توان ارزیابی عقلایی موقعیت های اجتماعی روزمره را نداریم. اولین مواجه ما با هر پدیده از احساس مان آغاز می شود. ما در برخورد با مشکلات روزمره رکورد استفاده از مکانیسم های روانی را هر روز ارتقا می دهیم . فرافکنی مشکلات به دیگران یا شرایط جامعه (تمام مشکلات ما ناشی از وضعیت جهان سومی ماست یا تقصیر دولت است یا زیر سر آخوندهاست یا هرچه هست زیر سر انگلیس هاست)، توجیه غیر عقلانی مشکلات و یا پاک کردن صورت مسئله و کتمان مشکل از مکانیسم های آشنای روزمره اند. تمام ما بر حق هستیم و هیچ کس گمان نمی کند که شاید او مقصر باشد و بتواند به نحو عقلایی فکر کند و خود را اصلاح نماید.

عقلانیت از جمله آرمان های روشنگری است. آرمانی که در کنار آرمان های فردگرایی و آزادی قرار می گیرد. هرچند جوامع غربی نیز نتوانستند این آرمان ها را به طور کامل در آغوش گیرند و پروژه مدرنیته به قول هابرماس ناتمام است، اما فاصله بسیاری است میان سرگذشت جوامع احساسی چون ما و سرگذشت جوامع آنها. ما مردمان به کودکانی می مانیم که هر چیز را طلب می کنیم و قادر به درک شرایط و محدودیت های محیط اطرافمان نیستیم. واقع گرایی، مواجه با واقعیت و تحلیل عقلایی آن جایی در بین ما ندارد. هر گاه نیز به چیزی نرسیدیم در عوض تحلیل عقلایی نارسایی ها و ضعف هایمان و تلاش در راه ترمیم آنها، همچون کودکان گریه سر می دهیم. به قول فروید ناخودآگاه ما بر خودآگاهمان مسلط است و هیچ کس هم به فکر تقویت خود آگاه خویش نیست. اینها همه توضیح همان سئوال بود که چرا همه ایرانی ها شاعر هستند. این سئوال را به گونه ای دیگر نیز می توان پرسید چرا ایرانی ها رمان نمی خوانند؟

آرزوی بازگشت به کودکی آرزوی خوبی نیست.

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

آزاده ای کو ؟ ( ما همه فاحشه ایم ) یکشنبه بیست و چهارم آذر 1387 2 قبل از ظهر

رمان "تربیت احساساتِ" گوستاو فلوبر با ذکر خاطره ای از حضور قهرمان داستان و دوستش در یک فاحشه خانه پایان می یابد. هنگامی که خوانندگان داستان با کنجکاوی و تعجب می پرسیدند که چرا نویسنده، رمان خویش را با نام بردن از فاحشه خانه به پایان برده است، فلوبر توضیح داد که هدف او یادآوری این نکته است که تمام شخصیت های این داستان فاحشه هستند.

مفهوم فاحشگی از جمله مفاهیمی است که توجه به آن درک زندگی روزمره ما را تسهیل می کند.فاحشه کیست؟ آن کس که تن خویش را به هر کس دیگری تسلیم می نماید؟ آن کس که هر دم در آغوش کسی است؟ آیا تنها زنانی که هم اکنون بر سر چارراه ها و خیابان های شهر ایستاده اند تا مردی آنها را سوار کند فاحشه اند؟ آیا تنها مردانی که هر شب را با زنی به صبح می رسانند شایسته فاحشه نامیده شدن هستند؟آیا تک تک ما فاحشه نیستیم؟ دانشجویی که در سر کلاس درس از بیان نظرات حقیقی اش طفره می رود و آنگونه نظر می دهد که استاد و جمع بپسندند فاحشه نیست؟ کارمندی که در محل کار آنگونه کار می کند که کارفرما خوشش آید ونه آنگونه که خود می پسندد فاحشه نیست؟ محققانی که آنگونه تحقیق می کنند که به نتایج دلخواه سازمان دست یابند و نه به نتایجی که به روح تحقیق نزدیک تر است فاحشه نیستند؟ انسان هایی چون ما که از صبح تا شب افکار، ارزش ها، احساسات، سلایق و ... خود را به خاطر دستیابی به پول، این فاحشه دوران جدید (زیمل)، زیر پا می گذاریم فاحشه نیستیم؟

در جامعه ای که به بیان دورکیم تقسیم کار اجباری مبنای اداره امور باشد و از تقسیم کار اختیاری که مبتنی بر استعدادها، علایق و سلایق و... است سراغی نتوان نگرفت فاحشگی مفهومی مهم برای توصیف اکثریت انسان های از خود بیگانه ای است که به بیان مارکس نتایج بیگانگی از کار را متحمل می شوند.انسان هایی که در چنین جامعه شی ء واره ای (لوکاچ) زندگی می کنند به سختی می توانند به دنبال کسب سرمایه مادی یا نمادی باشند بدون آن که خود را فاحشه ای همه جایی در نظر نگیرند.

آزادگی مفهومی غریب در چنین جامعه ای است.به سختی می توان انسانی را در نظر آورد که در جامعه ای چون جامعه ما به امرار معاش مشغول باشد و هنوز فاحشه نشده باشد!

شاید تنها کاری که می توان کرد این باشد که به قول سیاوش قمیشی بر روی دیوار خط بکشیم شاید این چوب خط اسیری ما را به خود آورد ! شاید بتوانیم شرایطی را که بر ما تحمیل می شود تغییر دهیم !

خط می کشم رو دیوار همیشه روزی یک بار

توهم شبیه من باش حسابت رو نگه دار

ببین که چند تا قرنه تن به اسیری دادی

دنیات شده شبیه سلول انفرادی

تا چشم به هم می زاری می بینی عمر تموم شد

بین چهارتا دیوار وجود تو حروم شد

چوب خط این اسیری دیوارات رو پوشونده

همین روزا می بینی که فرصتی نمونده

بیرون بیا خودت باش تو آدمی نه برده

همیشه باخته هر کس شکایتی نکرده

عاشق زندگی باش زندگی شغل و پول نیست

تو امتحان بودن برده بودن قبول نیست

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

رانندگی : زنان و مردان سه شنبه بیست و یکم آبان 1387 9 بعد از ظهر

رانندگی در تهران شیوه های متفاوتی دارد. چنین شیوه هایی را می توان با معیارهای مختلف تشخیص داد. یکی از این معیارها معیار جنسیت است. تمامی افرادی که در تهران رانندگی می کنند می توانند تفاوت شیوه های رانندگی مردان و زنان را تشخیص دهند.تفاوت شیوه های فوق به حدی است که رانندگان با تجربه می توانند حتی بدون دیدن راننده اتومبیل از فاصله ای زیاد جنسیت او را تشخیص دهند. به عبارت دیگرسبک های رانندگی زنان و مردان تا آنجا متمایز است که می تواند به عنوان معرف جنسیت راننده در نظر گرفته شود. مردان غالبا سریع ، فرز ، پر پیچ و خم و ...رانندگی می کنند. آنها از هر فضای خالی استفاده می کنند و به طور دائم در حال تغییر مسیر هستند. در برابر زنان آرام ، آهسته ، مستقیم و ... می رانند . احتیاط و صبر و حوصله از مشخصات رانندگی زنان است. ویژگی های که حرص رانندگان مرد را در می آورد و آنها را به عکس العمل وا می دارند. مردان در مواجه با راننده زنی که در بزرگراه از سرعت 70 تندتر نمی روند یا در ترافیک راه مستقیم خودش را می رود و از فضاهای خالی استفاده نمی کند نه تنها فحش و بد و بیراه می گویند بلکه خواستار لغو مجوز رانندگی زنان می شوند .ضعیفه ها توانایی جسمی و ذهنی کار بزرگی چون رانندگی را ندارند وگرنه اینجوری رانندگی نمی کردند !!

اما ریشه تفاوت شیوه ها یا سبک های رانندگی زنان و مردان در کجاست؟ تمام رانندگان برای دریافت گواهینامه به کلاس های آموزش رانندگی می روند و امتحان رانندگی می دهند.در این کلاس ها آنها هنجارهای درست رانندگی یا آنچه در زبان جامعه شناسی هنجارهای ایده آل گفته می شود را آموزش می بینند و امتحان می دهند.اما آنچه در عمل و بر شهری چون تهران حاکمیت دارد نه هنجارهای ایده آل رانندگی که هنجارهای واقعی رانندگی است. رانندگی در تهران هنجارهایی دارد که با هنجارهای آموزش داده شده در کلاس های رانندگی تفاوت بسیار دارد. به عنوان مثال در کلاس رانندگی رعایت حق تقدم مبحث مهمی است و آموزشگران مدت زمان طولانی را صرف این مسئله می کنند که در هنگام رسیدن به چهار راه و دیدن تابلوی حق تقدم چه باید کرد .آیا اگر در خیابان اصلی باشیم حق تقدم با ماست یا اگر در خیابان فرعی باشیم حق تقدم داریم ؟ همچنین کتاب های آموزش رانندگی تصاویر زیادی کشیده اند تا در موارد مختلف مبحث حق تقدم را آموزش دهند. اما همه اینها هنجارهای ایده آل رانندگی هستند هنجارهایی که جامعه آرزو دارد تا رانندگان بر اساس آنها عمل کنند. اما آنچه در خیابان های واقعی تهران حکمفرماست این قبیل هنجارها نیست. هنجارهای واقعی رانندگی می گویند هر کس فرزتر و تندتر بپیچد حق تقدم با اوست. راننده ای که می خواهد رانندگی مقبول و مشروعی داشته باشد باید هنجارهای واقعی رانندگی را رعایت کند. هر کس بر اساس هنجارهای ایده آل ، رانندگی کند از طرف عموم رانندگان(که مرد هستند) توبیخ خواهد شد.هنجارهای واقعی نیز مانند هنجارهای ایده آل ضمانت اجرا دارند اما ضمانت اجرای آنها بر خلاف هنجارهای ایده آل غیر رسمی است.ضمانت اجرای غیر رسمی در این مورد به شکل تحقیر ، استهزاء و توهین نمود می یابد.

فرضیه من این است که شیوه های متفاوت رانندگی زنان شباهت بیشتری به هنجارهای ایده آل رانندگی دارد.در این معنی زنان بر اساس الگوهایی رانندگی می کنند که با هنجارهای واقعی رانندگی که از طرف مردان پی گیری می شود تعارض دارد .به همین خاطر زنان نظم رانندگی تهران(نظم مبتنی بر هنجارهای واقعی) را بر هم می ریزند و طبیعی است که از جانب عموم رانندگان مرد به اشکال مختلف توبیخ می شوند.زنان در عمل به مواردی که بر اساس هنجارهای ایده آل رانندگی ممنوع است احترام می گذارند.آنها از سرعت مجاز تجاوز نمی کنند، سبقت غیر مجاز نمی گیرند،لایی نمی کشند، بیش از حد تغییر مسیر نمی دهند، ورود ممنوع نمی روند ، چراغ قرمز را رد نمی کنند و...و دقیقا همین موارد است که حرص مردان را درمی آورد و ضمانت های اجرایی غیر رسمی را برای آنها به همراه دارد.

فکر می کنم این ویژگی رانندگی زنان با اعمال دیگر آنها هماهنگی دارد .به عنوان مثال به طور کلی زنان کمتر مرتکب انحراف اجتماعی می شوند و می دانیم که انحراف در جامعه شناسی کارکردگرا معنایی جز تخطی از هنجارها- غالبا ایده آل- ندارد .(آمار دزدی ، قتل و...همیشه در میان زنها بسیار کمتر از مردهاست). همچنین زنان بیشتر از مردان مذهبی هستند و اعتقادات دینی و رعایت مناسک دینی در بین آنها بیشتر از مرد هاست (باید به یاد آوریم که در دیدگاه امیل دورکیم دین همان جامعه است). بنابراین شاید بتوان زنان را نماد هنجارهای ایده آل یا وضعیت آرمانی دانست که جامعه در سر دارد.به قول یکی از دوستان در فرهنگ ایرانی معروف هست که به خانواده یک پسر شرور و به اصطلاح "شیطون" پیشنهاد می شود که زنش بدهند تا آدم شود. یعنی ازدواج کند تا یک زن ،هنجارهای ایده آل را به او تزریق کند و در نتیجه تناسب بیشتری با وضع ایده آل پیدا کند.

به نظر می رسد اگر این فرضیه را بپذیریم در نهایت باید ریشه شیوه متفاوت رانندگی زنان را در وابستگی آنها به جامعه و ارزش ها و هنجارهای ایده آل آن بدانیم.به عبارت دیگر از آنجا که زنان بیشتر از مردان به جامعه و امر اجتماعی وابسته اند شباهت بیشتری به وضعیت آرمانی جامعه دارند.

مباحث زیادی می تواند در حول علت یا دلیل تفاوت وابستگی زنان و مردان به جامعه و امر اجتماعی شکل گیرد .همچنین وابستگی بیشتر زنان به جامعه واستقلال بیشتر مردان از آن تبعات مثبت و منفی زیادی برای هر کدام از این دو گروه دارد که می تواند به طور مجزا بررسی گردد.

در نهایت آنچنان که واضح است تفاوت شیوه های رانندگی زنان و مردان امری نسبی است . زنانی هستند که شیوه های رانندگی آنها شباهت زیادی به شیوه های رانندگی مردان دارد و مردانی هستند که به شیوه هایی نزدیک به زنان رانندگی می کنند.

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

فراتر از دوگانه ها چهارشنبه بیست و دوم خرداد 1387 0 قبل از ظهر

یک بازی فوتبال را می توان تمثیل ونمونه ای از یک جامعه یافت. از اینروست که توجه به فوتبال و بحث پیرامون آن می تواند ما را دردرک ساختارها ، کنش ها و روابط اجتماعی یاری دهد. از این دیدگاه مباحثه دو نفره جلالی و صدر در پایان بازی هلند-ایتالیا می تواند در چارچوب یکی از مهمترین مباحث در تاریخ جامعه شناسی در نظر گرفته شود.مباحثه ای که در آن جلالی بر ساختار و سبک بازی تاکید می کرد و صدر بر توانایی ها ، ویژگی ها و خلاقیت های بازیکنان انگشت می گذاشت. در دیدگاه جلالی هر کشور متناسب با فرهنگ خود سبک متمایزی از بازی را به نمایش میگذارد و به گفته او این سبک به مانند فرهنگ یک کشور تغییرناپذیر است از دید او آنچه در درجه اول اهمیت قرر دارد سبک بازی یک تیم است که بازیکنان در چارچوب آن به بازی می پردازند در نتیجه بازیکنان و توانایی های آنها از اهمیت درجه دوم برخوردارند . سبک های بازی است که بازیکنان را قالب میزند وبازی آنها را محدود میکند البته بازیکنان هم باید توانایی بازی درچارچوب های تحمیل شده را داشته باشند وبه درد بازی در یک سبک مشخص بخورند.در طرف دیگر اما صدر معتقد است که خلاقیت ها ، توانایی ها ، استعدادها و ... بازیکنان است که یک بازی را به انجام می رساند البته او منکر اهمیت سبک بازی نیست اما معتقد است که این امراهمیت درجه اول را دارا نیست .از دید او علت شکست ایتالیا عدم توانایی های فردی بازیکنان خط میانی این تیم و تعویض های نادرست مربی ایتالیا است در حالی که جلالی شکست ایتالیا را معلول سبک بازی هلند می داند که سبک بازی فشرده ایتالیا را تسخیر کرده است.

به این ترتیب می توان دیدگاه جلالی را دیدگاهی عین گرا ، ساختارگرا و ... نامید که در برابردیدگاه ذهن گرا ، کنش گرا و... صدر قرار می گیرد. دوگانه های مورد بحث در اینجا دوگانه هایی آشنا در تاریخ جامعه شناسی اند به طوری که می توان نظریه پردازان ، نظریه ها و مفاهیم جامعه شناسی را حول این دو محور خلاصه کرد. اما در بحث جلالی وصدر به عنوان نمایندگان این دو جریان رایج ،جای یک صندلی دیگر خالی بود صندلی که می بایست به جریان اخیرتر جامعه شناسی یعنی جریان سوم تعلق می گرفت. جریانی که باید به تبعیت از پیشرو آن رابطه گرایی نام گیرد. اگر دو گانه های عین/ذهن ، ساختار/کنش و... سهم عمده ای در جامعه شناسی داشته اند رابطه گرایی پی یر بوردیو همچون کوهی تازه در دشت جامعه شناسی پدیدارگشته و در برابر دو کوه عین گرایی و ذهن گرایی قرار گرفته است. دیدگاه بوردیو دیدگاه دیگری است که هیچ قرابتی با دو دیدگاه یاد شده ندارد.در این دیدگاه به جای آنکه بر ساختار ها ، سبک ها و...تاکید شود یا سوژه ها ، عوامل ذهنی ، کنشگران و... مورد تاکید قرار گیرند تنها و تنها بر روابط انگشت گذاشته می شود. آنچه یک تیم فوتبال را به حرکت وا میدارد نه سبک و ساختار بازی و نه ویژگی های فردی بازیکنان ، بلکه روابط میان ایندوست.

در اینجا باید تذکر داد که دیدگاه بوردیو دیدگاهی از نوع هم این و هم آن نیست و نباید آن را اینگونه دید که بوردیو پس از مشاهده دو دیدگاه رقیب آنها را در هم کرده و دیدگاه دیگری ایجاد کرده است ، زیرا در این صورت اساسا دیدگاه جدیدی خلق نمی شود.دیدگاه بوردیو دیدگاه تازه و سومی است که از یک نقطه نظر جدید مطرح شده است نقطه نظری که هیچکدام از عین گرایان و ذهن گرایان تا به حال در آن قرار نگرفته اند و نتوانسته اند از آنجا به هستی اجتماعی نگاه کنند.

اگر نماینده ای از این دیدگاه در برنامه تلویزیونی وجود داشت حتما بر هر دو دیدگاه رقیب ایراد می گرفت و به عنوان دیدگاه سومی مطرح می شد که هم با جلالی و هم با صدر اختلاف نظر داشت و در دفاع ازنظر خود استدلال می کرد.

نماینده دیدگاه سوم بر صدر ایراد می گرفت که بازیکنان را بیش از اندازه آگاه ، عقلانی و انتخابگر تصور می کند در حالی که آنها اینگونه نیستند آنها ازمنطق عملی خود پیروی می کنند منطقی که باید آن را شم بازی خوانی نامید ، آنها در چارچوب قواعد و دستورالعمل ها وباتوجه به دیگر بازیکنان تیم خودی، تیم حریف ، داور و ...بازی می کنند .بازیکنان هرتیم با توجه به نکات فوق و بر اثر تجربه بازیگری به مهارتی عملی دست یافته اند که برای خود و برای تیم بسیار مهم است اما در هر حال آگاهی و خلاقیت آنها در قالب این مهارت عملی یا این شم بازی خوانی محدود شده است . آنها همچنین در چارچوب سبک مخصوصی بازی می کنند و این سبک برای آنها محدودیت ایجاد می کند ، سبکی که درضمن فرایند اجتماعی شدن درمنش آنها جای گرفته و بازیکنان ازآن پیروی می کنند و در هر حال آن را مد نظر دارند.

اما این نماینده در همین حال منتقد جلالی است .از دید او جلالی ساختار ها و سبک ها را بیش از اندازه متصلب فرض کرده است. سبک ها و ساختارهای بازی هم به مانند فرهنگ جوامع تغییر می کنند و از قضا این تغییر به دست بازیکنان هم صورت می گیرد. درست است که بازیکنان در چارچوب سبک ها بازی می کنند و آنها را مد نظردارند و درست است است که آنها کاملا آگاه و خلاق نیستند اما در چارچوب شم بازی خوانی پیش گفته آگاهی دارند ، عقلانی عمل می کنند و خلاقند. این مقولات باید درقالب منطقی عملی درک شوند، منطقی که بازیکنان بر اساس آن بازی می کنند وبراساس آن هدف های خود را در نظر می گیرند و برای رسیدن به آنها استراتژی می چینند.این استراتژی ها ، کشمکش ها و تحرکات که علاوه بر در نظر داشتن هدف در برابرتیم رقیب ، در درون یک تیم و در بین خود بازیکنان نیز جریان دارند می توانند زمینه ساز تغییر قواعد و قوانین بازی وازطرف دیگرزمینه سازتغییرسبک بازی یک تیم شوند.

دیدگاه سوم میدان فوتبال را به عنوان مجموعه ای از موقعیت ها می بیند که بازیکنان هر تیم آنها را اشغال کرده اند. هر موقعیت توسط یک بازیکن اشغال شده است بازیکنی که در چارچوب منش خود، سبک تیمی خود و موقعیت خود و با توجه به سایر موقعیت ها ی تیم خود و تیم حریف در میدان ،براساس منطق عملی خود دست به بازی می زند و مطابق با مقولات پیشگفته از امکانات مخصوصی برخوردار است. آنچه باید مورد توجه قرار گیرد و تحلیل بر مبنای آن به پیش رود روابط میان قواعد و قوانین میدان و سبک بازی از یک طرف با منش بازیکنان و منطق های عملی آنها از طرف دیگر است. در این دیدگاه، روابط میان میدان فوتبال چه به معنی زیر میدانی از میدان ورزش که تیم های مختلف در درون آن موقعیت های به خصوصی را اشغال کرده اند و چه به معنی میدانی که دوتیم در یک بازی در آن صاحب موقعیت شده اند با منش گروهی یک تیم و همچنین منش فردی بازیکنان محور تحلیل را مشخص می سازد.چنین تحلیلی به موقعیت هر تیم در میدان فوتبال و همچنین موقعیت هر بازیکن در تیم خود و میدان بازی توجه می کند و موقعیت را به عنوان حلقه واسطی میان میدان و منش به حساب می آورد. به این ترتیب تحلیل روابط میدان و منش در حول مفهوم موقعیت می تواند بعد رابطه ای واقعیت اجتماعی را بیش از پیش روشن سازد.

جلالی و صدر باید از دیدگاه سوم رقیب استقبال کنند دیدگاهی که با تاکید بر رابطه گرایی آنها را از دوگانه های مرسوم همیشگی آزاد می کند.

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

اندر ثنای خواب! دوشنبه نهم اردیبهشت 1387 0 قبل از ظهر

آیا این زندگی هدفی دارد؟ آیا مقصدی در انتظار است که ما به او برسیم ؟ آیا باید به جایی برسیم ؟ آیا جایی هست که به آن برسیم؟ اینها سئوالاتی است که من در حال حاضر اصلا جوابشان را نمی دانم. به نظرم بهترین کار در زندگی کاری است که ما را از ما جدا کند. کاری که باعث شود از جریان عادی زندگی جدا شویم. حالا این کار هر چه می خواهد باشد. من به شخصه به خواب خیلی علاقه دارم. اصولا ساختار بدنی قوی ای ندارم و زود خسته می شوم. جزء آن دسته آدم هایی ام که هر وقت اراده کنم می توانم بخوابم. خواب خیلی خوب است از زندگی جداست آدم وقتی زیاد می خوابد باور می کند که زندگی هم خواب و خیالی بیش نیست. همین زندگی ای که مجبوریم به خاطرش بدویم تا زنده بمانیم و همین زندگی ای که مجبوریم به خاطرش ارزش هامان را زیر پا بگذاریم ( اگر اصلا ارزشی باشد)، دلقک بازی کنیم ،چاپلوسی کنیم ،دعوا کنیم و...همین زندگی ای که به ما می گوید چه کار بکن ، چه کار نکن و در واقع به ما می گوید اگر می خواهی زنده باشی باید این کار ها را بکنی وگرنه یا می میری یا خورده می شوی! از قدیم گفته اند که خواب برادر مرگ است ! من فکر می کنم خواب می تواند یکی از ابزارهای مفید در مبارزه با زندگی باشد،سعی کنید حداقل ۱۲ - ۱۳ ساعت در روز بخوابید. وقتی این کار را می کنید به هیچ کدام از کارهایی که از قبل مکلف به انجام آنها شده بودید نمی رسید ، آن وقت همه از دستتان عصبانی می شوند، نگهبانان زندگی کم کم ازشما ناامید می شوند، با کلی فحش و نفرین شما را ترک می کنند وتنها می گذرارند، آن وقت می توانید حتی بیشتر بخوابید و از خوابتان بیشتر لذت ببرید البته اگر در کارتان جدی باشید ممکن است بعد از مدتی غذای درست و حسابی برای خوردن پیدا نکنید یا حتی از داشتن سر پناه محروم شوید اما خوب این خیلی خوب است از آن جهت که حالا دیگر برای خودتان زندگی می کنید نه برای دیگران و بنابراین مجبور نیستید دلا و راست شوید یا الکی بخندید یا حرف های مزخرف دیگران را الکی تایید کنیدو ... خودتانید و از بند تعلق آزاد. می توانید ساعت ها در خودتان فرو بروید و به هر چه خواستید فکر کنید. به قول داریوش : در هم بودم ، بر هم بودم اما خود خودم بودم. پس این کار خیلی خوب و لذت بخش است. اما فایده دیگری هم در استمرار این کار نهفته است و آن نزدیک شدن به خود مرگ است . با نزدیکی به مرگ زندگی فقط یک بازیچه خیلی خیلی مسخره به نظر می آید. وقتی بوی مرگ به مشام می رسد زندگی به کلی رنگ می بازد اصل مرگ می شود و زندگی فرع بر آن تلقی می شود.اگر به مرگ رسیدید که بهترین سعادت در کل کائنات نصیبتان شده ، اگر هم نشد من فکر می کنم از زنده زنده بودن خیلی بهتر است. بنابراین خواب به یک ابزار استراتژیک در مبارزه با زندگی تبدیل می شود و از این دیدگاه عظمتی صد چندان می یابد، ابزاری که می تواند ما را از دست زندگی خلاص کند و در نهایت به مرگ برساند.

عمرت تا به کی به خود پرستی گذرد یا در پی نیستی و هستی گذرد

می خورکه چنین عمرکه غم درپی اوست آن به که به خواب یا به مستی گذرد

خیام

فردا صبح باید بیدار شم تا به کار پایان نامه برسم!!!

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |

بابل یکشنبه بیست و هشتم بهمن 1386 0 قبل از ظهر

برج بابل

اگر امکان می داشت برج بابل را بسازند بی آن که از آن بالا بروند ، ساختن آن مجاز می بود.

تصویر خیالی برج بابل

گودال بابل

چه می سازی؟ می خواهم دالانی حفر کنم.باید پیشرفتی صورت بگیرد. موضع من این بالا بیش از اندازه بلند است.

داریم گودال بابل را حفر می کنیم.

فرانتس کافکا

نوشته شده توسط رضا | لینک ثابت |